Wat houdt een watervoetafdruk precies in
De watervoetafdruk is de totale hoeveelheid water die nodig is om een product te maken of een dienst te leveren. Daarbij gaat het niet alleen om het water dat je direct ziet, maar vooral om verborgen water. Denk aan het water dat nodig is om veevoer te verbouwen, grondstoffen te winnen of kleding te verven en te wassen tijdens de productie. Door deze verborgen stroom mee te rekenen, wordt zichtbaar welke keuzes in het dagelijks leven veel of juist weinig water kosten.
Verschil tussen direct en indirect watergebruik
Direct watergebruik is het water dat uit de kraan komt om te drinken, te douchen, te koken of schoon te maken. Indirect watergebruik, ook wel virtueel water genoemd, zit verstopt in producten zoals brood, vlees, koffie, kleding en elektronica. Voor een kop koffie is bijvoorbeeld veel water nodig voor het telen, wassen en verwerken van de koffiebonen, terwijl je zelf maar een klein beetje water in je kopje schenkt.
Watervoetafdruk van veelgebruikte voedingsmiddelen
Voeding is voor de meeste mensen de grootste bron van watervoetafdruk. Vooral dierlijke producten vragen veel water, omdat er eerst voer verbouwd moet worden en dieren drinken en leven. Ook gewassen uit droge gebieden, zoals noten en sommige groentesoorten uit kassen, kunnen een grote impact hebben als er veel irrigatiewater nodig is.
Vlees, zuivel en plantaardige alternatieven
Vlees, en met name rood vlees, heeft een hoge watervoetafdruk. Voor de productie van een portie vlees is water nodig voor het verbouwen van veevoer, voor de veehouderij zelf en de verwerking in de keten. Zuivel zoals kaas en yoghurt heeft minder water nodig dan veel vleessoorten, maar nog altijd meer dan de meeste plantaardige producten. Peulvruchten, granen en seizoensgroenten zijn doorgaans een stuk waterefficiënter, zeker wanneer ze uit regenrijke regio’s komen en weinig extra irrigatie vergen.
Koffie, thee en frisdrank
Drankjes lijken onschuldig, maar ook hier zit veel verborgen water. Koffie en thee vragen water voor de teelt, verwerking en het transport van de bladeren en bonen. Frisdrank en vruchtensappen bevatten daarnaast vaak ingrediënten als suiker, waarvan de productie veel water vergt. Kraanwater of een herbruikbare fles met zelfgemaakte limonade van seizoensfruit hebben meestal een kleinere watervoetafdruk dan veel kant en klare dranken.
Watervoetafdruk van kleding en gebruiksartikelen
Naast voeding dragen kleding en huishoudelijke producten flink bij aan je totale watervoetafdruk. Vooral katoen is een waterintensieve grondstof, zeker als deze geteeld wordt in droge regio’s waar veel extra irrigatie nodig is. Ook tijdens het verven, wassen en afwerken van textiel wordt veel water gebruikt, vaak in combinatie met chemische stoffen.
Katoen, synthetische stoffen en elektronica
Katoenen shirts en spijkerbroeken vragen veel water in de productie. Synthetische stoffen zoals polyester vragen minder water tijdens de teelt, maar zijn weer olie gebaseerd en veroorzaken andere milieuproblemen zoals microplastics. Elektronische apparaten hebben een relatief grote watervoetafdruk door het waterintensieve winnen en verwerken van metalen en de productie in fabrieken. Hoe korter de gebruiksduur, hoe hoger de watervoetafdruk per gebruiksmoment wordt.
Praktische stappen om je watervoetafdruk te verkleinen
Gelukkig kun je met een aantal gerichte keuzes je watervoetafdruk aanzienlijk verlagen. Dat begint bij bewustwording van de impact van voeding, kleding en apparaten. Door anders te kiezen, beïnvloed je de vraag naar waterintensieve producten in de hele keten.
Bewuster eten en drinken
Een van de effectiefste stappen is vaker kiezen voor plantaardige maaltijden in plaats van vlees, vooral rood vlees. Ook helpt het om zoveel mogelijk seizoensproducten uit de eigen regio te kopen, omdat daar vaak minder irrigatie en transport voor nodig is. Door voedselverspilling te voorkomen, gebruik je indirect ook minder water, omdat er minder verspilde productie aan voorafgaat. Bij dranken kun je vaker voor kraanwater kiezen en koffie en frisdrank met mate gebruiken.
Anders omgaan met kleding en spullen
De watervoetafdruk van kleding verlaag je door minder, maar beter te kopen. Kies voor duurzame en tijdloze kleding, draag deze langer en repareer wanneer dat mogelijk is. Tweedehands kleding en het ruilen of doorgeven van kleding verlengen de levensduur en vermijden nieuwe productie. Voor elektronica geldt dat het loont om apparaten zo lang mogelijk te gebruiken, te laten repareren en pas te vervangen als dit echt nodig is. Zo verdeel je de grote hoeveelheid water die in de productie zit over een langere gebruiksduur.
